Tradycyjne książki kucharskie skupiają się zazwyczaj na podawaniu dokładnych proporcji składników i instrukcji krok po kroku. Istnieją jednak publikacje, które traktują gastronomię jako punkt wyjścia do zrozumienia historii, kultury oraz tożsamości danego kraju. Do tej drugiej kategorii należą prace Bartka Kieżuna. Nakładem Wydawnictwa Buchmann 13 listopada 2024r. ukaże się książka „Chorwacja do zjedzenia”. To kolejna odsłona popularnej serii, która wcześniej przybliżyła polskim czytelnikom kulturę kulinarną Włoch, Hiszpanii, Turcji, Grecji, Portugalii oraz Jerozolimy.
Kulinarne dziedzictwo dawnych mocarstw
Chorwacja pod względem gastronomicznym jest niezwykle zróżnicowanym obszarem. Przez stulecia region ten znajdował się pod wpływami potężnych organizmów państwowych. Od starożytnych Greków i Rzymian, przez Wenecjan i Turków osmańskich, aż po Węgrów oraz Austriaków. Każda z tych kultur pozostawiła trwały ślad w jadłospisach mieszkańców.
W efekcie kuchnia nadmorskiej Dalmacji diametralnie różni się od potraw serwowanych w kontynentalnej części kraju. Śródziemnomorskie owoce morza, świeże ryby i lokalna oliwa z oliwek sąsiadują tu z sycącymi, ciężkimi daniami mięsnymi charakterystycznymi dla Europy Środkowej. Klasycznym tego przykładem jest pašticada – długo duszona wołowina z dodatkiem wina i korzennych przypraw – która jest w Chorwacji traktowana jako danie tak samo narodowe, jak lekka sałatka z regionalnym owczym serem. Kieżun szczegółowo rekonstruuje te zależności, wyjaśniając genezę poszczególnych smaków.
Równowaga między opowieścią a przepisem
Wyróżnikiem autorskiej serii „…do zjedzenia” są proporcje tekstu, w których rys historyczny zajmuje tyle samo miejsca, co receptury kulinarne. Autor z jednakową swobodą opisuje zwyczaje panujące na dawnych dworach cesarskich czy u osmańskich sułtanów, jak i codzienny gwar na targowisku w Splicie czy realia prowadzenia lokalnej, wyspiarskiej konoby. Przepisy kulinarne nie stanowią tutaj głównej osi książki, lecz są naturalnym uzupełnieniem prezentowanych historii podróżniczych. Całość została opatrzona autorskimi fotografiami, jako że Kieżun zawodowo zajmuje się również dokumentacją wizualną swoich wypraw.
O autorze
Bartek Kieżun to dziennikarz, podróżnik, fotograf oraz stały felietonista tygodnika „Polityka”. Swoje teksty i reportaże publikował m.in. na łamach „Gazety Wyborczej”, „Wysokich Obcasów”, „Kukbuka” oraz „Tygodnika Powszechnego”. Jest laureatem prestiżowej Nagrody Magellana, przyznawanej za najlepsze publikacje turystyczne. Na co dzień dzieli życie między Polskę a Włochy, zajmując się prowadzeniem warsztatów kulinarnych oraz wykładaniem wiedzy o kulturze gastronomicznej krajów basenu Morza Śródziemnego. Nowa publikacja to propozycja dla wszystkich, którzy chcą poznać Chorwację z dala od obleganych kurortów i utartych szlaków turystycznych.
