Koszty ogrzewania i energii elektrycznej spędzają sen z powiek wielu Polakom. W obliczu rosnących cen i wyzwań klimatycznych transformacja energetyczna budynków staje się coraz bardziej palącym problemem.

Raport Forum Energii pt. „Czysta i tania energia w polskich domach. Jakich zmian potrzebujemy?” analizuje stan obecny, wyzwania i kierunki zmian w tym obszarze.

Zaniedbania w sektorze budynków mieszkalnych

Polska energetyka stoi przed wyzwaniem transformacji, a sektor budynków mieszkalnych jest jednym z najbardziej zaniedbanych obszarów. Uzależnienie od węgla i gazu w ogrzewnictwie generuje rosnące koszty i negatywnie wpływa na klimat. Dotychczasowe programy wsparcia, jak Czyste Powietrze, choć przyniosły pewne rezultaty, nie odpowiadają na skalę wyzwań.

Zadanie, przed którym stajemy jest poważne. Nie chodzi tylko o brak wizji i planu określającego cele i sposoby ich realizacji. Przede wszystkim nie mamy w Polsce pełnego i opartego na wiarygodnych danych obrazu sytuacji wyjściowej. Nie wiemy, jaki jest stan ocieplenia budynków i kto zamieszkuje tzw. wampiry energetyczne, brakuje rzetelnych danych o skali ubóstwa energetycznego. Brak tej wiedzy utrudnia szacowanie kosztów transformacji, projektowanie systemów wsparcia i ewaluację efektów – podkreśla Konstancja Ziółkowska, Specjalistka ds. Polityki Społecznej w Forum Energii, autorka raportu.

Nowa polityka publiczna – konieczność kompleksowego podejścia

Kierunek rozwoju europejskiej polityki energetyczno-klimatycznej wymusza na Polsce redefinicję polityki publicznej w tym obszarze. Konieczny jest dialog ze społeczeństwem, współpraca na różnych szczeblach i mobilizacja polskiego przemysłu.

Cztery filary transformacji

Raport Forum Energii identyfikuje cztery kluczowe obszary, na których należy się skupić:

• polityka mieszkaniowa – budowa nowoczesnych, energooszczędnych i niskoemisyjnych budynków,
• poprawa efektywności energetycznej istniejących budynków – eliminacja „wampirów energetycznych” i upowszechnienie kompleksowej termomodernizacji,
• wymiana źródeł ciepła i rozwój OZE – promowanie ekologicznych rozwiązań w budynkach indywidualnych i wielorodzinnych,
• utrzymanie w ryzach kosztów energii – ochrona najuboższych i stabilizacja cen dla osób inwestujących w odnawialne źródła energii.

Zmiana sposobu zarządzania transformacją

Raport podkreśla konieczność zmiany sposobu zarządzania transformacją. Nowe podejście powinno opierać się na czterech filarach:

• postawienie w centrum dobra obywateli – otwarta komunikacja, wsparcie merytoryczne i prezentacja korzyści płynących z transformacji,
• jasne cele i odpowiedzialność – sformułowanie długoterminowych i krótkoterminowych celów oraz wyznaczenie podmiotów odpowiedzialnych za ich realizację,
• współpraca na szczeblu lokalnym – zaangażowanie doradców energetycznych, urzędników gminnych, firm wykonawczych i zarządców nieruchomości,
• działanie w oparciu o dane – udoskonalanie systemów zbierania i udostępniania danych oraz monitorowanie efektów wprowadzanych zmian.

Transformacja energetyczna budynków jest wyzwaniem, ale też szansą na poprawę komfortu życia Polaków. Wykorzystanie dostępnych funduszy europejskich i mądra polityka publiczna mogą utorować drogę do sukcesu.