Milion ośmiornic w podwodnym piekle. Pierwsza na świecie przemysłowa ferma budzi globalny sprzeciw
Hiszpańska firma Nueva Pescanova planuje hodować rocznie milion ośmiornic w zamkniętych zbiornikach na Gran Canarii. To pierwszy projekt tego typu na świecie – i być może ostatni. Przeciwko fermę protestuje ponad milion ludzi, naukowcy alarmują o katastrofie ekologicznej, a nagrania z ukrytej kamery pokazują, jak ośmiornice umierają w męczarniach.
Dziesięć minut agonii w lodowej zawiesinie
Ośmiornice zanurzone na siłę w zawiesinie lodowej walczą o życie przez co najmniej dziesięć minut. Co gorsza, to nie wyjątek – to właśnie tę metodę Nueva Pescanova planuje stosować na swojej fermie.
8 października, w Światowy Dzień Ośmiornicy, fundacja Compassion in World Farming Polska (CIWF) opublikowała raport „Rosnące zagrożenie związane z akwakulturą gatunków mięsożernych„. Publikacji towarzyszy przy tym materiał wideo z ukrytej kamery, który dokumentuje okrutne praktyki uboju tych zwierząt.
„Nie istnieje humanitarna metoda zabijania ośmiornic” – mówi Małgorzata Szadkowska, prezeska CIWF Polska. „Pomysł na ich przemysłową hodowlę to przepis na kolejną katastrofę, zwłaszcza że już teraz zmagamy się ze środowiskowymi konsekwencjami nadmiernie rozwiniętych, intensywnych hodowli ssaków, ptaków i ryb”.
Neurobiologia ośmiornic a etyka biznesu. Wrażliwe samotniki skazane na stłoczenie
Ośmiornice to nie kurczaki ani łososie. To jedne z najbardziej inteligentnych bezkręgowców na Ziemi. Co więcej, analiza 300 badań naukowych opublikowana w 2025 roku wykazała mocne dowody na to, że ośmiornice odczuwają ból, przyjemność, głód, pragnienie, a nawet radość i komfort. Co ciekawe, ich układ nerwowy jest tak rozproszony po całym ciele, że ramiona mają niemal „własne zdanie” i mogą działać autonomicznie.
W naturze są przy tym samotnikami, terytorialnymi i drapieżnymi. Tymczasem Nueva Pescanova planuje zamknąć setki tych zwierząt w przegęszczonych, podwodnych zbiornikach.
Już samo stłoczenie setek ośmiornic w zamkniętych, przegęszczonych fermach jest barbarzyństwem” – tłumaczy dr hab. prof. UP Marcin Urbaniak z Animal BEAM Lab. „Jest bowiem sprzeczne z naturalnym repertuarem ich zachowań i wywołuje intensywny stres. W takich warunkach ośmiornice atakują się, próbując w panice znaleźć bezpieczne, izolowane miejsce, którego na fermach po prostu nie ma.
Ekologiczna katastrofa w liczbach. Akwakultura pogłębia problem przełowienia
Ferma na Gran Canarii w pierwszym roku musiałaby przetworzyć aż 28 tysięcy ton dziko żyjących ryb, by wyprodukować zaledwie 3 tysiące ton mięsa ośmiornicy.
Proporcja jest druzgocąca: niemal 10 kg dzikich ryb na 1 kg mięsa z ośmiornicy.
Oznacza to dodatkową presję na już wyniszczone populacje morskie. Wystarczy przypomnieć, że w ciągu ostatnich dekad w Europie pojawiło się 78 nowych gatunków hodowlanych, z których aż 70 procent musi być karmionych dzikimi rybami. Zamiast chronić oceany, akwakultura pogłębia problem przełowienia.
Raport CIWF nie pozostawia wątpliwości: intensywne systemy hodowli wodnych gatunków są powiązane z zanieczyszczeniem wody, epidemiami i stosowaniem środków chemicznych. A standardy dobrostanu? Wciąż pozostają bardzo niskie.
Milion podpisów przeciwko fermie. Krytycy oskarżają o Greenwashing
Nueva Pescanova oczywiście broni swojego projektu – ferma ma rzekomo zmniejszyć presję na dzikie populacje ośmiornic i stworzyć miejsca pracy. Krytycy jednak nazywają to wprost: greenwashingiem.
Przeciwko projektowi podpisało się już ponad milion osób. Co więcej, protesty wybuchły zarówno w Madrycie, jak i na Wyspach Kanaryjskich. Organizacje zajmujące się dobrostanem zwierząt oraz naukowcy określają farmę jako „uprzemysłowione cierpienie” i ekologiczny wandalizm. W odpowiedzi hiszpańskie stowarzyszenie INTERCIDS przygotowało nawet projekt ustawy zakazującej hodowli ośmiornic na poziomie krajowym.
Pierwsi – i ostatni? Unijny zakaz hodowli testem z etyki biznesu (ESG)
Projekt Nueva Pescanova jest wprawdzie pionierski, ale prawdopodobnie nie doczeka się naśladowców. Niektóre amerykańskie stany – jak Waszyngton, Kalifornia czy Hawaje – już teraz wprowadzają zakazy hodowli ośmiornic lub sprzedaży produktów z takich ferm, i to zanim jeszcze komercyjne projekty zostały uruchomione.
Również w 2025 roku Europejska Agencja Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) ma wydać opinię na temat dobrostanu ośmiornic. Z kolei Eurogroup for Animals apeluje o wprowadzenie prewencyjnego zakazu hodowli ośmiornic w całej Unii. Warto dodać, że Wielka Brytania już objęła ośmiornice ochroną prawną w ramach przepisów o dobrostanie zwierząt.
Symbol większego konfliktu
Ferma na Gran Canarii symbolizuje konflikt między dążeniem do maksymalizacji zysków a rosnącą świadomością ekologiczną i etyczną. Projekt, który miał być przełomem w akwakulturze, może zatem okazać się jej końcem – przynajmniej jeśli chodzi o gatunki mięsożerne.
Raport „Rosnące zagrożenie związane z akwakulturą gatunków mięsożernych” jest dostępny na stronie fundacji Compassion in World Farming Polska.
Źródła:
- ciwf.pl – Ryzyko fermy ośmiornic: nowe dowody (CIWF Polska)
- plantbasedtreaty.org – Powolna, okrutna, śmiercionośna farma ośmiornic
- zielona.interia.pl – Powstaje pierwsza na świecie farma ośmiornic
- smoglab.pl – Przemysłowa hodowla ośmiornic w Hiszpanii
- f5.pl – Wkrótce startuje pierwsza komercyjna farma ośmiornic. Czy to etyczne
