Łódź w zbiorowej wyobraźni funkcjonuje pod wieloma, często wykluczającymi się etykietami. Nazywano ją polskim Manchesterem, ziemią obiecaną, miastem robotniczym, czerwoną Łodzią. Natomiast po transformacji ustrojowej miało etykietę szarej strefy lub zagłębia przemysłów kreatywnych. Każde z tych określeń ma swoje oparcie w faktach, jednak żadne nie oddaje w pełni złożonej tożsamości tego miejsca. Próbę uporządkowania i przeanalizowania tych nakładających się na siebie opowieści podejmuje Błażej Ciarkowski w książce „Łódź. Ziemia wymyślona”, która ukazała się nakładem Wydawnictwa W.A.B.
Miasto zbudowane z opowieści
Autor, adiunkt w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Łódzkiego oraz dwukrotny laureat stypendium twórczego Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, odchodzi od klasycznej, chronologicznej kroniki miejskiej. Zamiast niej proponuje spojrzenie na Łódź jako efekt wieloletniego tworzenia różnych opowieści o mieście. Swoje narracje budowali przez lata fabrykanci, robotnicy, pisarze, architekci oraz powojenni urzędnicy.
Książka nie próbuje wskazywać jednego obrazu miasta jako tego najbliższego prawdzie. Ciarkowski pokazuje natomiast, jak fakty historyczne łączyły się z lokalnymi mitami i literackimi wyobrażeniami. W ten sposób powstał wyjątkowy charakter Łodzi — miasta, które przez dwa stulecia rozwijało się i zmieniało szybciej niż wiele innych miejsc w Polsce.
Od wielkich manufaktur do filmowej awangardy
W publikacji każda z historycznych odsłon miasta jest traktowana jako niezależny wątek. Autor przygląda się zarówno XIX-wiecznej potędze przemysłowej i wielokulturowej strukturze dawnej Łodzi, jak i bolesnym realiom po Zagładzie, narodzinom powojennej tradycji filmowej oraz trudnemu okresowi postindustrialnej pustki po likwidacji zakładów włókienniczych. Dzięki takiemu układowi czytelnik może zobaczyć, jak poszczególne grupy mieszkańców, zależnie od epoki i statusu społecznego, definiowały swoje otoczenie na nowo.
O autorze
Błażej Ciarkowski (urodzony w 1982 roku) to architekt i historyk architektury. W swojej pracy naukowej koncentruje się przede wszystkim na dziedzictwie budowlanym oraz urbanistyce czasów Polski Ludowej. „Łódź. Ziemia wymyślona” jest jego pierwszą publikacją skierowaną do szerokiego grona odbiorców, łączącą rzetelność akademickich badań z przystępną formą eseju krajoznawczego. To propozycja dla czytelników zainteresowanych historią polskich miast oraz tym, jak przestrzeń wpływa na pamięć zbiorową mieszkańców.
