„Pinezka” to książka, która powstała z potrzeby zrozumienia sytuacji, jakiej świadkiem stała się Polska jesienią 2021 roku.

Urszula Glensk, autorka i badaczka, postanowiła przyjrzeć się temu, co działo się na granicy polsko-białoruskiej – miejscu, gdzie codzienność nabierała cech koszmaru. Przez blisko rok – od jesieni 2021 do jesieni 2022 – Glensk dokumentowała wydarzenia, które miały wpływ nie tylko na migrantów próbujących przedostać się do Polski, ale także na mieszkańców Podlasia, wolontariuszy, a w końcu i funkcjonariuszy Straży Granicznej.

Książka jest opowieścią o kryzysie, który wybuchł nagle, ale którego skutki były dalekosiężne. Glensk przedstawia go z różnych perspektyw, pozwalając czytelnikowi dostrzec, jak złożony i trudny był ten moment w historii Polski. Wydarzenia te opisała precyzyjnie, bez unikania trudnych tematów. Jej zapis to kronika – dokument chaosu, strachu, ale i heroizmu zwykłych ludzi, którzy postanowili działać wbrew oficjalnym komunikatom władz.

Początek kryzysu

Jesienią 2021 roku na granicy polsko-białoruskiej zaczęły pojawiać się pierwsze grupy migrantów. Początkowo sprawa wydawała się niewielkim problemem. Sytuacja jednak szybko eskalowała, a każdy dzień przynosił coraz bardziej niepokojące doniesienia. Ludzie, którzy próbowali przedostać się do Polski, znajdowali się w pułapce między dwiema państwami. Z jednej strony mieli białoruskie siły, które pchały ich w kierunku granicy, z drugiej – polską Straż Graniczną, której zadaniem było ich zatrzymanie.

Migranci, często z dalekich krajów, nie byli przygotowani na surowe warunki panujące w Puszczy Białowieskiej. Jesienne mrozy, deszcze, wilgoć – te wszystkie czynniki sprawiały, że ci, którzy nie otrzymali pomocy, byli skazani na cierpienie, a czasem i śmierć. Dla Glensk ten moment był początkiem fascynacji losem migrantów oraz ludźmi, którzy wbrew wszystkiemu zdecydowali się im pomagać.

Opór i współczucie

Jednym z najważniejszych wątków książki jest analiza reakcji społeczeństwa na kryzys. Urszula Glensk zadaje pytania, które wydają się kluczowe w zrozumieniu tamtych wydarzeń: dlaczego jedni decydowali się pomagać, a inni patrzyli obojętnie? Co kierowało tymi, którzy stawali się wolontariuszami, oraz tymi, którzy pozostawali bierni? Książka przedstawia różne postawy – od współczucia po wrogość, od empatii po strach. Na Podlasiu zderzały się różne światy – ci, którzy widzieli w migrantach ludzi w potrzebie, i ci, którzy postrzegali ich jako zagrożenie dla własnego bezpieczeństwa.

Autorka wnikliwie przygląda się motywacjom tych, którzy zdecydowali się pomagać. Niektórzy wolontariusze poświęcili niemal wszystko, by ratować tych, których los rzucił na granicę. Glensk opisuje ich działania z czułością, podkreślając ich determinację i odwagę. Jednak nie wszyscy byli gotowi na takie poświęcenie. Strach przed obcymi, przed nieznanym, okazał się dla wielu silniejszy. Strach, który skutecznie podsycały rządowe media, mówiące o „inwazji” migrantów, wywoływał reakcje pełne nieufności i agresji.

Rola państwa i służb

Szczególną uwagę w „Pinezce” poświęcono działaniom Straży Granicznej. Funkcjonariusze, którzy stali na pierwszej linii, znaleźli się w trudnej sytuacji. Z jednej strony mieli za zadanie chronić granicę, z drugiej – obserwowali cierpienie ludzi uwięzionych w lasach. Glensk pokazuje ich jako ludzi rozdartych między obowiązkiem a sumieniem. Niektóre opisy działania służb budzą grozę – przemoc, zastraszanie, nielegalne odpychanie migrantów z powrotem na białoruską stronę. To wszystko buduje obraz państwa, które nie było gotowe na tak poważny kryzys i które nie potrafiło znaleźć humanitarnego rozwiązania.

Jednak autorka nie oskarża wszystkich funkcjonariuszy. W książce znajdują się też opowieści o tych, którzy mimo rozkazów próbowali pomagać. Glensk ukazuje ich jako cichych bohaterów, którzy stawali przed trudnymi wyborami, często ryzykując karierą i reputacją, by ratować ludzkie życie.

Migranci – cienie w lesie

W centrum książki znajdują się oczywiście migranci – ci, którzy zaryzykowali wszystko, by dotrzeć do Europy. „Pinezka” to opowieść o ich lękach, nadziejach, ale i rozczarowaniach. Glensk oddaje głos tym, którzy doświadczyli brutalności pogranicza na własnej skórze. Przeżycia migrantów, opisywane z wyjątkową wrażliwością, poruszają do głębi. To nie są anonimowe liczby – to ludzie, którzy stracili wszystko, by odnaleźć lepsze życie, a skończyli uwięzieni w leśnym koszmarze.

Glensk nie szczędzi szczegółów. Opisuje cierpienia tych, którzy próbowali przejść przez granicę, zamarzali, głodowali, byli bici. Ich historie są wstrząsające i pokazują, jak blisko granicy humanitarnej katastrofy znalazła się Polska.

Refleksje

„Pinezka” Urszuli Glensk to książka, która nie pozostawia czytelnika obojętnym. To relacja z miejsca, które stało się symbolem jednego z największych kryzysów humanitarnych we współczesnej Europie. Glensk nie daje łatwych odpowiedzi, ale stawia pytania, które muszą paść. Jakie są granice człowieczeństwa? Dlaczego jedni niosą pomoc, a inni patrzą obojętnie? Czy w obliczu kryzysu potrafimy zachować nasze wartości?

Książka Glensk jest wyjątkowa nie tylko ze względu na temat, ale przede wszystkim dzięki jej bezkompromisowemu podejściu do opisywania rzeczywistości. Jest to dzieło, które pozostanie w pamięci, a jego treść skłania do refleksji nad tym, co dzieje się tuż za naszą granicą, ale i w naszych sercach.