Największa w Polsce systemowa pompa ciepła pracuje we Wrocławiu od jesieni 2025 roku. Wrompa – zainstalowana na terenie przepompowni ścieków Port Południe na Szczepinie – pokrywa około 5 procent rocznego zapotrzebowania stolicy Dolnego Śląska na ciepło sieciowe. W mieście, którego system grzewczy jeszcze niedawno opierał się niemal w całości na węglu, to zmiana o wymiarze cywilizacyjnym.
Zasada działania jest prosta w teorii, choć technologicznie zaawansowana. Ścieki komunalne z domowych zmywarek, pryszniców oraz zakładów przemysłowych trafiają do przepompowni. Tam Wrompa odbiera od nich energię termiczną, podnosi jej parametry i przekazuje do wody sieciowej. Ta z kolei, poprzez kilometrowy ciepłociąg, trafia do kaloryferów wrocławian. Surowcem stało się coś, co dotychczas uznawano wyłącznie za kłopotliwy odpad.
Inwestycja Fortum we Wrocławiu i europejskie standardy odzysku energii
Wrocław dołączył do elitarnego grona miast takich jak Oslo czy fińskie Espoo, które od lat traktują infrastrukturę komunalną jako element systemu energetycznego. Budowa Wrompy kosztowała ponad 82 miliony złotych, z czego 21 milionów pochodziło z funduszy Mechanizmu Finansowego EOG oraz budżetu państwa. Serce instalacji – potężna pompa produkcji austriackiej – przyjechało do Polski nocą na naczepach o długości 36 metrów. Transport ważący ponad 100 ton wymagał czasowego demontażu znaków drogowych na trasie przejazdu.
Obiekt zaprojektowano tak, by był dyskretny i estetyczny. Większość technologii ukryto pod ziemią, wykorzystując ściany szczelinowe sięgające 26 metrów głębokości. Naziemną część budynku zdobi mural autorstwa Magdaleny Osobińskiej, wybrany w konkursie spośród pięćdziesięciu projektów. Ponieważ wnętrze obiektu jest niedostępne dla osób postronnych, firma Fortum udostępniła wirtualny spacer po tej nowoczesnej maszynowni.
Dekarbonizacja ciepłownictwa Fortum i redukcja emisji CO2 we Wrocławiu
Według szacunków Fortum, eksploatacja Wrompy pozwala uniknąć emisji około 35 tysięcy ton dwutlenku węgla rocznie. Prezes spółki, Piotr Górnik, zapowiedział ambitny plan: do 2027 roku kluczowe elektrociepłownie firmy w Polsce mają być gotowe do funkcjonowania bez użycia węgla. Wrocław pełni w tej strategii rolę pioniera jako pierwsze polskie miasto wykorzystujące na taką skalę energię ze ścieków..
Przyszłość miejskich systemów grzewczych i alternatywne źródła energii
Przestawienie miejskich systemów ciepłowniczych na zieloną energię to jedno z najtrudniejszych wyzwań współczesnej inżynierii. Wymaga ono ingerencji w rozproszoną strukturę miasta, bezpośrednio połączoną z codziennością mieszkańców. Przykład Wrompy pokazuje jednak, że nie zawsze trzeba budować wszystko od zera.
Kluczem do sukcesu okazało się nowe spojrzenie na istniejące zasoby, które dosłownie płyną pod nogami mieszkańców. Wrocławski projekt pokazuje, że gospodarka o obiegu zamkniętym w ciepłownictwie to nie odległa wizja, ale działająca rzeczywistość, która realnie wpływa na czystość powietrza i bezpieczeństwo energetyczne regionu.
