Złodzieje transformacji. Cicha wojna o bezpieczeństwo budów w Europie.

Choć place budowy rzadko pojawiają się w nagłówkach gazet, to właśnie tam rozgrywa się dziś cicha, kosztowna i coraz bardziej złożona walka o przyszłość europejskiej infrastruktury. Najnowszy raport BauWatch Crime Report 2025 nie pozostawia złudzeń. Przestępczość na budowach przestała być incydentem – to stałe, systemowe zagrożenie dla projektów energetycznych, cyfrowych i mieszkaniowych w całej Europie.

Dla Polski – kraju, który stoi u progu największej od dekad modernizacji – to informacja alarmowa.

Kradzież, która zatrzymuje gospodarkę

Raport oparty na badaniach 3 900 specjalistów z dziesięciu krajów pokazuje, że 60% firm budowlanych odnotowało wzrost przestępczości na swoich placach. W Polsce – gdzie rozwijane są jednocześnie programy budownictwa społecznego, inwestycje w OZE i cyfrową infrastrukturę – problem staje się realnym hamulcem transformacji.

Z pozoru drobne incydenty – kradzież paliwa, miedzi czy narzędzi – przekładają się na opóźnienia projektów w 40% przypadków i przekroczenia budżetów. Średnio mowa o 1–4 tygodniach przestoju, co w łańcuchu zależności oznacza wzrost kosztów dla podatników, deweloperów, a w końcu – dla obywateli.

Drony, AI i wewnętrzni sabotażyści

Co szokujące, 41% incydentów w Polsce pochodzi z wewnątrz organizacji – od zatrudnionych lub podwykonawców. Dodatkowo aż 66% sprawców uznaje się za profesjonalnych. Coraz częściej używają dronów do obserwacji, hakują systemy dostępu, posługują się sztuczną inteligencją do podszywania się pod pracowników.

Wynika z tego jednoznaczny obraz: przestępczość na budowach się profesjonalizuje, adaptuje do nowoczesnych technologii szybciej niż systemy zabezpieczeń. Tradycyjne ogrodzenia czy fizyczna ochrona już nie wystarczą. Wciąż jednak ponad połowa firm polega tylko na podstawowych metodach ochrony – co sprawia, że stają się łatwym celem.

Zorganizowane grupy pod osłoną zimy

Zima to sezon żniw dla przestępców – krótsze dni, mniejsza widoczność i świąteczne przestoje to idealny moment dla włamań i kradzieży. Ponad połowa firm w Polsce deklaruje wzrost incydentów właśnie w tym okresie. Co więcej, 39% firm zostało poproszonych o „opłatę za ochronę”, a 23% przyznaje, że taką zapłatę uiściło – zasilając tym samym nielegalne grupy działające często na skalę międzynarodową.

To nie jest lokalny problem. Austria i Francja odnotowują wzrosty przestępczości rzędu 71%. Polska – 34%. Zorganizowane grupy działają transgranicznie. Sektor budowlany nie może już dłużej myśleć lokalnie.

Zagrożone inwestycje, zagrożone cele strategiczne

Kradzieże na farmach wiatrowych, sabotaż na odizolowanych instalacjach fotowoltaicznych, ataki na sieci przesyłowe – to nie tylko problem firm wykonawczych, ale zagrożenie dla transformacji energetycznej, cyfryzacji i modernizacji usług publicznych. Bez bezpiecznych placów budowy, nie będzie szybkich inwestycji w nowoczesne szpitale, drogi, transport czy zieloną energię.

Jak zauważa BauWatch, bezpieczeństwo powinno być zintegrowane z planowaniem projektu od samego początku, a nie traktowane jako koszt dodatkowy.

Co dalej? Strategiczna ochrona budowy jako nowy standard

Wnioski płynące z raportu są jasne: potrzebujemy transformacji także w ochronie. Nie tylko ogrodzenia i kamery – ale zintegrowane systemy, monitoring 24/7, analityka oparta na AI, mobilne wieże z kamerami, zdalna kontrola dostępu, a przede wszystkim szkolenie zespołów i budowanie świadomości zagrożeń wśród pracowników.

Dobrze zabezpieczony plac budowy to nie tylko spokój inwestora. To niższe koszty końcowe, większe bezpieczeństwo ludzi i realizacja strategicznych celów państwa bez opóźnień. W czasach, gdy każda tona betonu ma znaczenie – bezpieczeństwo staje się sprawą publiczną.

Nie chodzi tylko o straty – chodzi o przyszłość

Z raportu BauWatch wyłania się nowy obraz: przestępczość budowlana to nie „incydent techniczny”, ale bariera systemowa. Wpływa na harmonogramy, budżety, ceny mieszkań, finanse publiczne i morale pracowników. W skali kontynentu – opóźnia tempo modernizacji Europy.

Polska – jako kraj, który aspiruje do roli lidera transformacji infrastrukturalnej i energetycznej – musi potraktować bezpieczeństwo placów budowy jak inwestycję w przyszłość. Bo każda niezabezpieczona budowa to ryzyko, które może kosztować nas wszystkich znacznie więcej niż kilka zaginionych narzędzi.